مقدمه:
افزایش جمعیت، اثرات منفی بکار گیری بی رویه تکنولوژی،
واستفاده از انرژی فسیلی با عث تخریب و آلودگی شدید محیط زیست گردیده است به
نحویکه امروزه یکی از مهمترین معضلات جهانی توقف، پیشگیری و مبارزه با آلودگی محیط
زیست است. امروزه خطری بزرگی که بشر از
ناحیه زیست محیطی احساس می کند، نه تنها آرامش و امنیت زندگی اورا بر هم زده است
بلکه موجودیت اورا نیز در معرض تهدید وخطر
قرار داده است.
آلودگی آب و هوا، گرم شدن کره زمین، بالا آمدن سطح آب
دریاها، انهدام گونه های گیاهی و جانوری، فرسایش لایه ازون، تخریب جنگل ها، باران
های اسیدی، الودگی های صوتی، آزمایش ها هستوی مشکل مردم و منطقه خاصی نیست بلکه
مشکل جهانی است، و جالب این است که امروزه محیط زیست از مهمترین مصادق همسبتگی بین
المللی به شماره آمده و در چار چوب مسائل مربوط به حقوق بشر مورد رسیدگی قرارمی
گیرد.
سازمان ملل متحد در ژون 1972 طی اعلامیه رسمی در استکهلم حق
بر محیط زیست را همچون آزادی و برابری از حقوق بنیادین انسانها تلقی نمود. و تا
کنون در قانون اساسی بیش از 40 کشور از جمله افغانستان به رسمیت شناخته شده
است.(ماده 15ق.ا.ا)
با توجه به اهمیت
جهانی محیط زیست و آسیب پذیری آن در افغانستان، مدیر ویبلاگ بامیکان با درک
مسئولیت فردی خویش در قبال این خانه امن بشریت، به صورت موجز به محیط زیست در نظام
حقوقی افغانستان پرداخته ام، بحث تخصصی درین مورد در برگیرنده مباحث زیادی است که
در حد یک مقاله علمی حد اقل 45 صفحه ای قابل پرداختن است.
تعریف:
محیط زیست به همه محیط های گفته می شودکه زندگی درآن جریان
دارد و به معنی محلی است که آدمی را احاطه نموده است.
محیط زیست شامل منابع محسوس(مانند آب، خاک، زمین، منرالها و
جنگلات، چراگاه ها، غله جات، حیات و حش و هوا) وهمچنان مشکلات و مسایل بر خواسته
از اداره و تنظیم ناقص این منابع(مانند
امراض ناشی از آب های آلوده، مشکلات تنفسی روئیده از هوای آلوده، بیجا شده
گان از اثر خشکسالی ها، از دست دادن ابزار
معیشت و در آمد ها در نتیجه تخریب زمین و منابع موجود در آن می باشد).
اجزا حق داشتن محیط زیست:
در پرتو داشتن حق محیط زیست سالم، افراد و اجتماعات بشری،
حق دارند از محیط زیست سالم و متعادل از نظرزیست محیطی و مساعد برای توسعه
اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حقوقی برخوردار گردند. و دولت ها نباید شرایط حیات را
دچار تغیرات نا مساعدی نمایند که سلامت و بهزیستی جمعی را مورد مخاطره قرار دهد.
ü
حق مشارکت شهروندان در اتخاذ تصمیمات زیست محیطی؛
ü
حق دسترسی به اطلاعات زیست محیطی؛
ü
حق آموزشهای زیست محیطی؛
ü
حق داد خواهی زیست محیطی؛
قانون اساسی و محیط زیست:
افغانستان پسا
طالبانی، بعد از توافقات بن، انفاذ قانون اساسی جدید، در سال 1382 علاوه بر اینکه
به عنوان تابع حقوق بین الملل، خودش را ملزم به رعایت منشور ملل متحد، معاهدات بین
الدول، میثاق های بین المللی که افغانستان به آن ملحق شده است و اعلامیه جهانی
حقوق بشر میداند(ماده 7ق.ا.ا).
خود را مکلف به اتخاذ تدابیر لازم به
منظور حفظ و بهبود محیط زیست میداند. (ماده 15 ق.ا.ا)
قانون محیط زیست افغانستان:
به تاسی از حکم ماده(15) قانون اساسی،
قانون محیط زیست افغانستان بداخل(9)فصل و (82) ماده نافذ شد. روی هم رفته این قانون
در خیلی موارد بر معیار های بین المللی استوار بوده، وضعیت کنونی محیط زیست
افغانستان را مشخص می سازد و ضمنا چار چوبی را جهت بهبودی مستمر اداره و در نهایت
مدیریت موثر محیط زیست بوجود می آورد. که تطبیق آن وظیفه دولت و مردم افغانستان می
باشد.
هدف قانون محیط زیست ایجاد یک چارچوب
تنظیمی برای استفاده و تنظیم پایدار منابع طبیعی افغانستان و حفاظت و احیایی محیط
زیست آن و دستیابی به اهداف اجتماعی،
اقتصادی است.
اثر قانون محیط زیست بالای مردم
افغانستان:
الف: حقوق مردم
•
استفاده از منابع مطابق به
تعاملات عنعنوی پایدار.
•
تشکیل سازمانهای غیر دولتی محیط زیستی و اشتراک در آن
•
دست رسی به معلومات محیط زیستی موجود در اختیار حکومت.
•
وادار ساختن دولت در جهت توجه به محیط زیست.
ب: تکیف و وجایب مردم
•
رعایت احکام قانون محیط زیست.
•
استفاده از منابع طبیعی به شیوه پایدار.
•
خود داری از ایجاد آلودگی و صدمه رساند به محیط زیست.
•
اخذ جواز یا لایسنس قبل از انجام فعالیت های محیط زیستی.
مکلفیت های دولت افغانستان:
•
تطبیق اصول و قوانین محیط زیستی.
•
سهیم ساختن مردم در تصمیم گیری های زیست محیطی
•
طرح پالیسی ها، قوانین محیط زیستی.
•
بلند بردن سطح آگاهی مردم
نهاد های دولتی که مسئولیت تنظیم
محیط زیست را به عهده دارند:
اداره ملی حفاظت محیط زیست به عنوان نهاد
هماهنگ کننده و پالیسی ساز نقش کلیدی را در امور زیست محیطی دارد، سایر نهاد های
ملی اعضایی فعال در صحنه محیط زیست بشمار می روند(وزارت زراعت، وزارت انرژی
وآب، وزارت معادن، وزارت احیا و انکشاف
دهات، وزارت شهر سازی، صحت عامه، ترانسپورت، معارف، امور خارجه)
قانون محیط زیست به مثابه قانون محوری است
که باید تمام قوانین مشخص سکتوری و منابع طبیعی با آن مطابق داشته باشد. و نسبت به
قوانین(جنگلات، چرا گاه ها، آب، زراعت، حیات وحش، معادن، ساحات حفاظت شده، تنظیم
زباله ها و غیره) به حیث بزرگ خانواده پنداشته شود.
کد جزای افغانستان:
کد جزای افغانستان در باب یازدهم تحت
عنوان جرایم محیط زیستی را طی (5)فصل و (44)ماده، به جرم انگاری و مجازات اعمال
تخریب کارانه علیه محیط زیست پرداخته است.
ماده 807 کد جزای افغانستان
مشعر است:
(1) شخصی که مواد مضره یا مواد آلوده
کننده را در آب، خاک، هوا یا زمین به اندازه ایکه کیفیت فزیکی، کیمیاوی یا بیولوژیکی
آنها را طور که به انسان یا سایر موجودات زنده، گیاهان یا بناها مضرباشد، پخش یا
مخلوط کند، مرتکب جرم محیط زیستی شناخته شده، به حبس متوسط، محکوم می گردد.
(2) هرگاه جرم مندرج فقره (1) این ماده به
صدمه جسمی یا روحی یا مرگ شخص گردد، مرتکب علاوه بر حبس طویل به جزای جرم مرتکبه،
نیز محکوم می گردد.
منابع:
قانون اساسی افغانستان،1382.
راهنمای قانون محیط زیست افغانستان، UNEP.
حقوق محیط زیست نظریه ها و رویه ها،
احمد علی محسن زاده، دکتر نادر ساعد و علی سمیعی.
قانون محیط زیست
افغانستان.
کد جزای
افغانستان.
واحدی، داد
محمد. حقوق محیط زیست در اسناد بین المللی و قوانین افغانستان.
در خواست از خوانندگان عزیز: لطفن در صورت
نقل این جستار، با ذکر منبع، ونیز در صورت که نظر داشته باشید با ارایه آن،
بامیکان را از حمایت تان بر خور دار سازید!
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر